Υγιεινή του περιβάλλοντος
Το περιβάλλον, όπου ζει και εργάζεται ο άνθρωπος, αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες, που καθορίζουν την υγεία του. Περιβάλλον ονομάζεται οτιδήποτε περιβάλλει τον άνθρωπο και επιδρά στην ανάπτυξη και στην υγεία του είτε άμεσα είτε έμμεσα. Από την αρχαιότητα είχε διαπιστωθεί η σπουδαιότητα του περιβάλλοντος στην υγεία του ανθρώπου. Ο Ιπποκράτης θεωρούσε την υγεία σαν αρμονία ψυχής και σώματος με το περιβάλλον. Ο Αριστοτέλης επίσης παρατηρεί ότι, όσοι ζουν σε ψυχρά κλίματα, διακατέχονται πολύ εύκολα από θυμό.
Το περιβάλλον διακρίνεται σε δύο κατηγορίες:
1. Το φυσικό περιβάλλον το οποίο περιλαμβάνει:
• τον ατμοσφαιρικό αέρα,
• τη θερμοκρασία,
• την υγρασία,
• την ηλιακή ακτινοβολία,
• τη ρύπανση της ατμόσφαιρας,
• το νερό και τις πλημμύρες,
• το έδαφος και τους σεισμούς.
2. Το κοινωνικό περιβάλλον το οποίο περιλαμβάνει:
• την κατοικία,
• την εργασία,
• τη μόρφωση,
• την ψυχαγωγία,
• τους κοινωνικούς οργανισμούς,
• τη θρησκεία,
• τα ήθη και έθιμα,
• την εκπαίδευση,
• τη διατροφή και όλα τα στοιχεία, που συνθέτουν τα χαρακτηριστικά του ατόμου.
Α. ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΣ ΑΕΡΑΣ
Η ατμόσφαιρα αποτελεί το αεριώδες περίβλημα της Γης. Σε κανονικές συνθήκες θερμοκρασίας και πιέσεως (760 mm Hg) ο αέρας έχει την εξής χημική σύσταση:
Οξυγόνο (Ο2):20,9%,
Διοξείδιο του άνθρακα (CO2):0,03%,
Άζωτο (Ν2):78%,
Αργό: 0,94% στον εισπνεόμενο αέρα.
Β. ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Η θερμοκρασία του αέρα προέρχεται από την ηλιακή ακτινοβολία. Ο άνθρωπος ζει σε περιοχές, όπου δεν υπάρχουν μεγάλες διακυμάνσεις της θερμοκρασίας. Διατηρεί τη θερμοκρασία του σώματός του σταθερή ανεξάρτητα από τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος. Αυτό επιτυγχάνεται με το θερμορρυθμιστικό κέντρο, που βρίσκεται στον υποθάλαμο του εγκεφάλου, και με μηχανισμούς, όπως
η αγγειοδιαστολή (διεύρυνση των τριχοειδών του δέρματος), αύξηση της εφίδρωσης, όταν υπάρχουν στην ατμόσφαιρα υψηλές θερμοκρασίες και
η αγγειοσυστολή και αύξηση των καύσεων, όταν έχουμε χαμηλές θερμοκρασίες.
Η θερμότητα αποβάλλεται με αγωγή, μεταφορά, εξάτμιση ιδρώτα, ακτινοβολία.
Η φυσιολογική θερμοκρασία του ανθρώπου είναι 36,5°C -37,5°C στο εσωτερικό του σώματός του.
Η θερμορρυθμιστική ικανότητα του ανθρώπου είναι μικρότερη στα βρέφη και στους ηλικιωμένους.
Όταν ο οργανισμός αδυνατεί να αποβάλλει τη θερμότητα (υψηλή θερμοκρασία του αέρα, υψηλή σχετική υγρασία και ακινησία του αέρα), παρουσιάζεται θερμοπληξία.
Όταν η θερμοκρασία του περιβάλλοντος είναι πολύ χαμηλή, υπάρχει κίνδυνος κρυοπληξίας.
Υγιεινή των τροφίμων
Τρόφιμο ονομάζουμε κάθε ουσία, φυσική, επεξεργασμένη ή ημιεπεξεργασμένη, η οποία προορίζεται για κατανάλωση από τον άνθρωπο. Στα τρόφιμα ανήκουν συνεπώς και τα ποτά, οι καραμέλες, καθώς και συστατικά που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή της τροφής (π.χ. μαγιά για το ψωμί).
Γενικά για τα χιλιάδες είδη τροφίμων που καταναλώνει σήμερα ο άνθρωπος έχουν προταθεί διάφορα συστήματα ταξινόμησης. Έτσι τα τρόφιμα διακρίνονται κυρίως σε δύο κύριες κατηγορίες:
“φυτικής προέλευσης”
που διακρίνονται επιμέρους ανάλογα του είδους τους ή της ανατομίας τους (καρποί, φύλλα, κόνδυλοι κ.λπ.).
“ζωικής προέλευσης”
που διακρίνονται επιμέρους ανάλογα της ταξινόμησής τους (ψάρια, πουλερικά κ.λπ.), η με βάση τους εδώδιμους ιστούς και προϊόντα (συκώτι, μύες, αυγά, γάλα κ.λπ.).
Παράγοντες αλλοίωσης τροφίμων
Μικροοργανισμοί
Η δράση των ενζύμων
Η υγρασία
Το οξυγόνο της ατμόσφαιρας
Θερμοκρασία
Τα τρωκτικά και τα έντομα
Υγειονομικά μέτρα προστασίας τροφίμων
- Υγιείς εργαζόμενοι – Τήρηση κανόνων υγιεινής.
- Ασφαλής παραγωγή τροφίμων. Οι πρώτες ύλες να είναι χωρίς μικροοργανισμούς, αλλοιώσεις.
- Σωστή συντήρηση -διατήρηση των τροφίμων (ψύξη, κατάψυξη, παστερίωση, αποστείρωση, ξήρανση, ακτινοβολία).
- Κατάλληλοι χώροι αποθήκευσης των τροφίμων.
- Σχολαστική καθαριότητα (επιφάνειες εργασίας, σκεύη, πετσέτες
χώρους).
6. Προστασία από έντομα, τρωκτικά και άλλα ζώα.
7. Σωστή φύλαξη απορριμάτων.
Κανόνες ασφαλούς προετοιμασίας τροφιμων
- Επιλογή τροφίμων ασφαλώς επεξεργασμένων.
- Σχολαστικό μαγείρεμα.
- Άμεση κατανάλωση μαγειρεμένων.
- Προσεκτική συντήρηση μαγειρεμένων τροφίμων.
- Προσεκτική επαναθέρμανση μαγειρεμένων τροφίμων.
- Αποφυγή επαφής των ωμών τροφίμων με μαγειρεμένα.
- Καλό και συχνό πλύσιμο χεριών.
- Διατήρηση επιφανειών της κουζίνας σχολαστικά καθαρών.
- Προστασία τροφών από έντομα, τρωκτικά και άλλα ζώα.
- Χρήση ασφαλούς νερού.
